|
دامغان
یکی از قدیمی
ترین و غنی ترین
شهرهای حاشیه
کویر
ایران
دامغان است که
علاوه بر معروفیت
تاریخی پسته آن
نیز از شهرت
جهانی برخوردار
است و همه ساله
مقادیر زیادی
پسته علاوه بر
مصرف داخل به
بازارهای جهانی
صادر میشود .
آب و هوای
شهرستان دامغان
اولا به علت پستی
و بلندی و در
ثانی بخاطر وزش
بادهای شدید
متغیر است ، بدین
ترتیب که قسمت
های دامنه ای
معتدل ولی کناره
های دشت و کویر
گرم است .
در وزش باد شمالی
که نتیجه بارندگی
نواحی گرگان و
مازندران
است زمستان ها بی
نهایت سرد و در
تابستان هوائی
معتدل دارد .
گاهی هم در نتیجه
جریان شن و خاک
هوا تیره و تاریک
و غیر قابل تحمل
میشود . در این
مواقع برای
عابرین پیاده و
سواره اشکالات
بسیاری بوجود می
آید .
باید متذکر شد که
طوفان شن و گرد و
خاک در همه جای
شهرستان یکنواخت
نیست در بعضی
نواحی جریان باد
بقدری شدید است
که مانع رشد
اشجار میشود و
درختان بلند را
در هم میشکند
بهمین مناسبت
درختان کهن سال و
بلند مانند سایر
شهرستان ها در
این شهر دیده
نمیشود .
ابودلف سیاح
معروف عرب در
سفرنامه خود در
آغاز قرن چهارم
هجری نوشته شده
مینویسد : دامغان
شهری زیباست میوه
بسیار فراوان
دارد . در این
شهر وزش باد شب و
روز قطع نمی شود
، در آنجا سد
عجیبی برای تقسیم
آب وجود دارد که
از آثار دوره
ساسانی
است . آب آن از
مغاره ای واقع در
کوه بیرون میاید
و پس از جریان
بوسیله این سد به
یکصد و بیست قسمت
برای آبیاری
صدوبیست قریه
تقسیم میشود .
مقدار آب هیچیک
از این جوبها
بنفع صاحب آن
زیاد نمی شود و
نیز ممکن نیست دو
جوی بهم آمیخته
شوند . سد مزبور
ساختمان بسیار
عجیبی دارد و
بهتر از آن و
مانند آنرا در
شهرهای دیگر
ندیده ام .
در آنجا قریه ای
است بنام (
جمالین ) در این
قریه چشمه ای است
که از آن خون
میجوشد و در خون
بودن آن تردید
نیست زیرا تمام
اوصاف خون را در
بر دارد . هرگاه
در آن جیره فرو
برند خون به سنگ
خشک و سخت
رنگارنگ تبدیل
میشود .قریه
جمالین را فنجار
نیز میخوانند .
در دامغان سیب
سرخ عالی بنام
قومی بار می آید
و به اطراف صادر
میشود . در آنجا
معدنهای زاج و
املاح و طلاب خوب
وجود دارد ولی
معدن گوگرد یافت
نمیشود .
ابن حوقل مینویسد
: در دامغان
پارچه هایی تهیه
میگردد که شهرت
بسیار دارند و به
همه بلاد صادر
میشود .
دامغان از اماکن
بسیار قدیمی
ایران است و
ویرانه های
پایتخت دولت
اشکانی ، که فقط
نام
یونانی
آن هکاتومپیلوس
معلومست در اطراف
شهر دامغان قرار
دارد .
در دوره اسلامی ،
شهر دامغان مرکز
ایالات قومس بود
. بعد از قتل
خواجه نظام الملک
، اسماعیلیه بر
گرد گوه مسلط
شدند و در نتیجه
حملات اسماعیلیه
و همچنین بر اثر
هجوم مغول و امیر
تیمور شهر آسیب
بسیار دید .
فتحعلی شاه قاجار
در دامغان بدنیا
آمد ، در دوره
ناصرالدین شاه
قاجار دوره شهر
8700 ذرع و باروی
آن 166 برج و 65
دروازه داشته است
.
بناها
و اماکن تاریخی
دامغان
تپه حصار دامغان
: تپه حصار یکی
از معروفترین تپه
های باستانی در
دنیای
باستانشناسی است
این تپه حدود 50
سال پیش توسط
دکتر اریک اشمیت
رئیس هیات
اکنشفات که از
طرف موزه دانشگاه
فیلادلفیا و موزه
صنعتی پنسیلوانیا
ماموریت داشت .
در اطراف دامغان
شروع بحفاری کرد
و امیدوار بود که
( هکاتوم پیلوس )
یعنی شهر صد
دروازه پایتخت
اشکانیان
را کشف کند خرابه
و آثار این شهر
بدست نیامد ولی
هیات مزبور موفق
بکشف تمدن مهم ما
قبل تاریخی در
تپه بزرگی در 6
کیلومتری دامغان
گردید . بادقت و
توجه کاملی که
لازمه بهترین
اکتشافات علمی
میباشد این ناحیه
را بچندین مربع
که ضلع هر یک
صدمتر بود قسمت
کردند و هر یک از
این قسمتها را به
مربع های کوچکتر
به ضلع ده متر
تقسیم نمودند و
حتی در کتاب
گزارشی خود هر یک
از این قسمتها را
هم به ده مربع یک
متری قسمت نموده
اند تا مکان
حقیقی اشیاء
مکشوفه را بسهولت
بنمایند . این
عمل با صحیح ترین
و دقیقترین آلات
و ادوات انجام
یافت و نیز عمق
هر شیئ مکشوفه را
با کمال دقت با
سانتی متر اندازه
گرفتند . از نظر
طبقات به معرفی
مختصری از تپه
حصار میپردازیم :
حصار ، بقایای
اطاقهائیکه دیوار
آن از گل و کاه
ساخته در طبقات
مختلف کشف شد .
سفال و ادوات
گوناگون و جالب
توجهی بدست آمده
است . علاوه بر
کشف اسکلت در این
محل هزار و
ششصدوسی هفت قبر
باز کردند . تمدن
پایین ترین طبقه
را بوسیله
سفالهای دست ساز
که با اشکال
هندسی برنگ سیاه
روی زمینه قرمز
نقاشی شده مشخص
است .
مسجد جامع دامغان
: تاریخ
بنای این مسجد
بدرستی معلوم
نیست گویند : در
زمان خلافت مامون
خلیفه عباسی
ساخته شده ولی
سند صحیحی در دست
و کتیبه ای هم
ندارد . بطور کل
این بنا را به
قبل از دوره
سلاجقه یا در
اوایل تشکیل این
سلسله نسبت
میدهند . محمد
حسن خان صنیع
الدوله در جلد
سوم مطلع الشمس
مینویسد : مسجد
جامع جدید سمنان
را مرحوم میرزا
محمد خان
سپهسالار اعظم
قاجار بنا کرد
یعنی مسجد خراب
بوده و بتجدید آن
پرداخته و آن
مسجد عبارتست از
شبستان ، صحن
شبستان را هیجده
طاق خوانچه پوش و
ده ستون مربع است
.
منار مسجد جامع
دامغان :
منار مسجد جامع
دامغان در قسمت
شمال شرفی مسجد
واقع شده و تنها
بنایی است که از
مسجد جامع قدیم
باقی مانده است .
تاریخ بنای آن را
به 500 هجری
تخمین میزنند .
بطوری که صنیع
الدوله در مطلع
الشمس نوشته است
منار مذکور دارای
یکصد و پنج پله و
ترتفاع آن 31 ذرع
بوده و قاعده
منار مربع و هر
ضلع آن نیز 5 ذرع
است ولی اکنون
بسبب اینکه قاعده
منار زیر خاک
پنهان است شکل
قاعده آن معلوم
نیستن .
پیر علمدار
: در شمال شرقی
شهر دامغان
تقریبا در نزدیکی
و مشرق مسجد جامع
بنای برج مانند و
مدور و زیبایی از
آجر وجود دارد که
بنام پیر علمدار
معروف است .
بلندی برج مذکور
تقریبا 13 متر
میباشد ولی این
بنا آرامگاه
محمدبن ابراهیم
پدر ابو حسرب
بختیار ممدوح
منوچهری دامغانی
و حاکم ایالت
قومس در زمان
سلطان مسعود
غزنوی است ، که
به دستور وی
ساخته شده و در
سال 417 هجری
ساختمان آن
باتمام رسیده است
.
برج چهل دختر
: در غرب شهر
دامغان جنب بقعه
امامزاده جعفر در
کنار جاده دامغان
به سمنان برج
آجری جالب توجهی
وجود دارد . بنا
در سال 446 هجری
بامر ابوشجاع
اصفهانی ساخته
شده است . به
عقیده برخی از
مورخین که اسامی
چهل دختر و چهل
دختران و یا
بنایی به این
اسامی را به
زرتشتیان
نسبت میدهند ،
ممکن لست این برج
هم بدوره قبل از
اسلام تعلق داشته
باشد .
مقبره شهرخ میرزا
: در صحن
امامزاده جعفر
دامغان و در ضلع
بین شمال و شرق
بنایی است مربع ،
این بنا گنبد
مدور کوچکی است و
ارتفاع ساختمان
در حدود 11 متر
میباشد .
تاری خانه
: مهمترین و
قدیمی ترین آثار
باستانی دامغان
مسجدی است معروف
به تاریخانه که
طبق تحقیقات
باستانی قبل از
تسلط اعراب بر
ایران آتشکده
بوده و بعدا به
مسجد تبدیل شده
است .
خرابه های شهر صد
دروازه :
به عقیده باستان
شناسان شهر صد
دروازه پایتخت
اشکانیان است وطی
سالهای 1309 -
1311 شمسی
کاوشهایی علمی به
وسیله دکتر اشمیت
انجام شد که به
کشف گورستان پیش
از تاریخ در
نزدیکی تپه حصار
منجر شد . همچنین
خرابه هایی از
کاخ دوره
ساسانیان بدست
آوردند .
عکس :
آرشیو
|
