رنگین کمان

سالها پیش هنگامی که کودک بودیم همیشه با دیدن قوس رنگین کمان از خود می پرسیدیم که این رنگها چگونه به وجود می آید ؟ بارها از خود سوال کردیم که چرا رنگین کمان قوس مانند است ؟ این کمان 7 رنگ از کجا آمده است ؟ و تنها جوابی که داشتیم این بود که نور خورشید بر اثر گذاشتن از قطرات باران رنگین کمان را به وجود می آورد ، اما این جواب خیلی ساده بود و شاید در همان زمان نیز ما قانع نمی شدیم و دنبال جواب بهتری بودیم !

نور خورشید با رسیدن به قطره آب و برای گذشتن از آن می شکند و بعد سطح پشتی قطره آن را بازتاب می دهد و بازتاب هم هنگام بیرون آمدن از قطره دوباره می شکند و نور حاصل در زاویه حدود 40 تا 43 درجه بیشترین شدت را دارد . این زاویه به اندازه قطره بستگی ندارد ، ولی به ظریب شکست آن ربط دارد ، یعنی اگر رنگین کمان از آب دریا به وجود بیاید که شور است ، زاویه کوچکتر می شود .

پس معلوم شد که از همه جور قطره ای می شود رنگین کمان ساخت ، فقط باید در هوا پراکنده باشد و شما پشت به خورشید به آن نگاه کنید .

نور سفید از مجموع 7 نور رنگی تشکیل شده است . این نور هر کدام با طول موج خاص خود شناخته می شود . ضریب شکست هر محیطی برای این نورها متفاوت است ، یعنی نور آبی و بنفش که کمترین طول موج را دارد با زاویه بزرگتری نسبت به نور فرمز شکسته می شود ، پس قطره آب نورها را بر حسب طول موج شان از هم در زاویه های متفاوت جدا می کند و باعث می شود که ما این رنگ های زیبا را ببینیم .

سطح پشتی قطره باران مثل عدسی است و نقطه کانونی دارد که درون خود قطره قرار دارد ، به همین سبب طیف نورهای ایجاد شده خودش را قطع می کند و در نتیجه رنگ قرمز در نقطه بالاتری از آسمان ظاهر می شود و همیشه کمان بیرونی را تشکیل می دهد .

 کمان خمیده یا نوار صاف ؟

بر خلاف تصور ما ، رنگین کمان فقط به شکل کمان خمیده نیست ! در شرایطی خاص ، آن را به شکل دایره کامل ، نوارهای صاف ، یا حتی به شکل شعله های آتش ، خواهید دید ، اما شکل خمیده از کجا می آید ؟ علت خمیدگی آن نحوه خاص قرار گرفتن شما روی زمین و قطره و خورشید است . تنها نوارهایی که با آن زاویه 42 درجه به شما می رسد در چشمتان تشکیل رنگین کمان می دهد و نور بقیه قطره ها به جای دیگری می رود . برای همین وقتی که راه می رود ، رنگین کمان را در نقطه جدیدی می بینید . در واقع ، رنگین کمان بتنهایی در جای خاصی از آسمان نیست ، بلکه با شما این ور و آن ور می رود .

وقتی خورشید خیلی پایین است مثلا در غروب و یا طلوع می توانیم نیم دایره ای کامل ببینید . هر چه خورشید بالاتر باشد آن قسمت از دایره که شما می بینید کوچکتر است ، پس برای دیدن دایره کامل ، باید بالای ابرها و پشت به خورشید باشید .

گفتیم رنگین کمان شعله مانند هم وجود دارد . این نوع به جای قطرات باران از بلورهای یخ موجود در ابرها ( سیروس ) پدید می آید و فقط وقتی رخ می دهد که خورشید بالای زاویه 58 درجه در آسمان باشد . این است که در سرزمینها شمالی تر از مدار 55 درجه اصلا دیده نمی شود . این اتفاق نادر به چینش خاص بلورهای یخ نیاز دارد ، یعنی باید کاملا افقی باشند ، اما اگر اینطور بشود ، تمام ابر مثل شعله ای فروزان و رنگ برنگ خواهد درخشید .

  منبع : اینترنت

  عکس : آرشیو