میر جلال الدین کزازی

دکتر میر جلال الدین کزازی ، استاد دانشگاه علامه طباطبایی و عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی در گفتگو با ایسنا ، در مورد واژه کرد و کرمانشاه گفت :

بی هیچ گمان کردان یکی از تیره های آریایی و ایرانی هستند . وی ادامه داد ، درست است که درباره خاستگاه و پیشینه کردان مانند بسیاری از تیره ها و تبار های ایرانی ، آگاهی هایی روشن و بی چند و چون در دست نیست اما با نگاهی به سر گذشت و تاریخ ایران از سویی و با نگریستن به آنچه کردان امروز فراپیش پژوهندگان می نهد از سوی دیگر ، آشکار می شود که کردان یکی از کهن ترین تیره های ایرانی هستند .

استاد کزازی در ادامه پیرامون تاریخچه ی کرد گفت : نخستین بار در یکی از سنگ نوشته های آشوری از مردمی به نام گوتی که با نام کرد پیوستگی و همانندی دارد سخن رفته که اگر گورتی را همان کرد بدانیم ، کهن ترین نشانی که از کرد در تاریخ می توان یافت همین سنگ نوشته است .

بر پایه گویش شناسی ایران ، نام گورتی می توان به گرد هم دگرگون شده باشد و اگر ما گرد و کرد را هم ریشه بدانیم ، این نام بر استی برازنده کردان است زیرا کردان در پهنه تاریخ در شمار گردان ایرانی بودنده اند و گردی ، مردی سلحشوری از ویژگی های بر جسته کردان است . اگر به کرد در هر جای جهان بنگریم ، آشکارا می بینید که کرد یکی از برترین نمونه های ایرانی بوده است . زبان کردی که گویش های بسیار دارد یکی از زبان های ایرانی است که با دوره های زبانی کهن ایرانی مانند ایران باستان و ایرانی میانه سنجیدنی است و بسیاری از واژه های کهن اوستایی و پهلوی یا هنجارها و ساختارهای نحوی دیرینه را می توان در گویش های این زبان دید .

وی با تاکید بر اینکه هنجارها و ویژگی های زیستی و فرهنگی به بسندگی گویای دیرینه گی و ایرانی بودن کردان است ، تصریح کرد بارها گفته ام که سرزمین کرد نشین دروازه تاریخ هستند و با گام درنهادن در آنها تنها سفری در مکان نکرده ایم بلکه به شیوهای شگفت به سفری در زمان پرداخته ایم و یکباره به چند هزاره ی پیش از تاریخ و تمدن ایران بازگشته ایم .

این استاد دانشگاه همچنین در پاسخ به این پرسش که نامگذاری کردها با کدام یک از واژه های تیره ، تبار ، قوم نژاد مناسب تر است اظهار داشت : همه این نام ها به گونه ای در جای خود پذیرفتنی است که نژاد دامنه ای بسیار گسترده را در بر می گیرد مانند نژاد آریایی که از هند تا سرزمین های باختری پراکنده شده اند اما این نژاد ها که پهنه ی فراگیری از مردمان هستند خواه یا ناخواه به دسته ها و گروه های گوناگون بخش می شوند و در این بخش بندی است که به واژه هایی از گونه تیره ، تبار ، قوم ، دودمان و یا واژه های دیگری باز می خوریم .

استاد در ادامه پیرامون تاریخچه واژه کرمانشاه ضمن نادرست بودن دانستن نامگذاری این دیار توسط بهرام چهارم که از قبل  فرمانران کرمان بوده است . گفت : این دیدگاه به برهان ، پذیرفتنی نیست و برهان این سخن یکی اینست که این شهر را بهرام چهارم ساخته باشد که در آن چند و چون هست و دو دیگر اینست که ریخت کرمانشاه ریختنی است که نمی توان آنرا ریخت کهن و نژاد نخستین این نام دانست .

دکتر کزازی با اشاره به اینکه از دید زبان شناسی تاریخی ، نام ها به ویژه نام های جغرافیایی بسیار دیرتر از دیگر واژه ها دگرگون می شوند و با فراموش شدن خاستگاه و پیشینه ی معنای این نام ها برای پی بردن به راز آنها بر پایه ریخت آنها گمانه می زند ، گفت : برهان من در اینباره کاربرد نام کرمانشاه در گویش کرمانشاهی است چرا که در گویش مردم کرمانشاه این شهر با نام کرماشان خوانده می شود .

وی تازه شدن نام کرمانشاه را برهان دیگری برای پی بردن به این موضوع عنوان و تصریح کرد : ریخت تازی شده ی این واژه بعنی  قرماسان ، قرماسین و یا قرمسین با ریخت بومی آن یعنی کرماشان بسیار پیوند دارد و اما از دید زبان شناسی تاریخی و هنجارهای دگرگونی اواها در زبان های ایرانی کرمانشاه نمی تواند به قرماسان دگرگون شده باشد .

این پژوهشگر با تاکید بر اینکه کرمانشان ریختی است از نامی کهن در بند هشن از روزگاران ساسانی به توضیح بیشتر موضوع پرداخت و اظهار داشت : در بند هشن در بخش از کوه های کهن و باستانی و آئینی ایران سخن رفته است از کوه بیستون که همواره کوهی سپند آئینی و نمادین بوده نیز یادی رفته است که در آنجا آمده که بیستون در کنار بومی با نام کرمینشان بالا برافراخته و یکی از پادگان های ساسانی هم در همین بوم جای داشته است

وی افزود : می توان پذیرفت که پس از آنکه در نزدیکی کرمینشان شهری بزرگ و آباد پدید آمده نام آن بوم اندک اندک بر این شهر نهاده شده است .

    منبع ( روزنامه باختر شماره 1185 )