|
|
 ایران
آسیا ( خاورمیانه )
جمهوری اسلامی
مساحت
:1648195
پایتخت
:
تهران
دین
:
مسلمان
زبان
:
فارسی
واحد پول
:
ریال
دارای قدمت تاریخی |
کشور
ایران با 1648195 کیلومتر
مربع وسعت ( هفدهمین کشور
جهان ) در نیمکره شمالی ،
نیمکره شرقی ، در قاره آسیا و
در قسمت غربی فلات ایران واقع
شده و جزء کشورهای خاورمیانه
است . نصف النهار 44،5 شرقی
از غربی ترین نقطه ایران حدود
50 کیلومتری غرب ماکو و نصف
النهار 63،18 شرقی از شرقی
ترین نقطه ایران حدود 150
کیلومتری جنوب شرقی سراوان
عبور می کند . همچنین مدار
25،3 شمالی از جنوبی ترین
نقطه ایران حدود 85 کیلومتری
چابهار و مدار 39،47 شمالی از
شمالی ترین نقطه ایران حدود
80 کیلومتری شمال ماکو می
گذرد .
ایران با کشورهای جمهوری
ارمنستان ، آذربایجان ،
ترکمنستان ، افغانستان ،
پاکستان ، ترکیه و عراق . طول
سواحل ایران در امتداد دریای
خزر از رودخانه استارا تا
خلیج حسینقلی و از جنوب دریای
عمان از خلیج گواتر تا بندر
عباس و خلیج فارس از بندر
عباس تا دهانه اروند رود .
جغرافیای طبیعی
حدود 90 در صد خاک ایران در
محدوده فلات ایران واقع شده و
کشوری کوهستانی محسوب می شود
. بیش از نیمی از مساحت کشور
را کوها و ارتفاعات ، یک
چهارم را صحرا و کمتر از یک
چهارم نیز اراضی قابل کشت
تشکیل داده است .
ارتفاعات ایران را به طور کلی
می توان به چهار رشته کوه
اصلی تقسیم نمود که عبارتند
از رشته کوهای شمالی ، رشته
کوهای غربی ، رشته کوهای
جنوبی و کوهای مرکزی و شرقی .
کوهای شمالی از کوهای آرارات
در ترکیه شروع شده ، به ترتیب
با کوهای علمدار ، سهند ،
سبلان ، کوهای طالش ، کوهای
قافلانکوه در آذربایجان ،
رشته کوهای البرز در شمال
استان تهران و قسمت جنوبی
استانهای گیلان و مازندران ،
کوهای آلاداغ ، بینالود ،
هزار مسجد و قره داغ در
خراسان ادامه یافته ، در
افعانستان به کوهای هند و کش
می پیوندد . بلندترین نقطه
این کوها قله دماوند با 5671
متر ارتفاع است که بلندترین
نقطه ایران نیز محسوب می شود
.
رشته کوههای غربی نیز از
آرارات شروع شده و از شمال
غربی به سوی جنوب شرقی امتداد
داشته و کوههای ساری داش ،
چهل چشمه ، پنجه علی ، پرو ،
الوند ، کوههای بختیاری ،
پیشکوه و پشتکوه ، اشتران کوه
و زرد کوه را در بر می گیرد
که تقریبا تمام این سلسله
کوهها را در مجموع رشته کوه
زاگرس می نامند . بلندترین
نقطه این رشته ، قله دینار (
دنا ) است که 4409 متر ارتفاع
دارد .
رشته کوههای جنوبی از خوزستان
تا سیستان و بلوچستان امتداد
یافته و به کوههای سیلمان در
پاکستان می پیوندد و شامل
کوههای سپیدار ، میمند ،
کوههای بشاگرد و کوه بم پشت
می باشد .
کوههای مرکزی و شرقی عمدتا
شامل کوههای کرکس ، شیرکوه ،
کوهبنان ، جبال بارز ، هزار ،
بزمان و تفتان بوده و
بلندترین نقطه این کوها ، کوه
هزار 4465 متر می باشد .
رودها ایران
اکثر رودهای جاری در ایران کم
آب بوده و تنها رود قابل
کشتیرانی آن ، رود کارون است
. رودهای ایران در چهار حوضه
عمده دریای خزر ، خلیج فارس و
دریای عمان ، دریاچه ارومیه و
آبریزهای داخلی جریان دارند .
مهمترین رودهای حوضه خلیج
فارس و دریای عمان عبارتند از
: کارون ، جراحی ، کرخه ، دز
، زهره ، مند ، هندیجان ،
دالکی ، سیمره ، تیاب ، شور ،
اروند رود ، کل ، مهران ،
الوند ، میناب ، سرباز و
باهوکلات .
سیمنه رود ، زرینه رود ، آجی
چای ( تلخه رود ) و نازلوچای
از رودهای هستند که به دریاچه
ارومیه می ریزند .
رودهای عمده حوضه دریای خزر
عبارتند از : قزل اوزن ، سفید
رود ، شور ، اهرچای ، زنجان
چای ، شاهرود ، قرسو ، ارس ،
چالوس ، هزار ، تجن ، گرگان .
اترک .
همچنین زودهای بمپور ، هیل
رود ، ماشکل ، شور ، کال شور
، جوین ، کر ، زاینده رود ،
حبله رود ، قره چای ، کرج ،
جاجرود و کشف رود نیز به حوضه
های داخلی می ریزند .
خلیج فارس که در جنوب ایران
واقع شده و ارتباط دریایی
کشور را از طریق تنگه هرمز و
دریای عمان با سایر نقاط جهان
تامین می کند ، در حدود
140000کیلومتر مربع وسعت دارد
.
وسیعترین جزیرذه های ایران که
عمدتا در خلیج فارس و تنگه
هرمز و همچنین در دریاچه
ارومیه و خزر واقع شده اند
عبارتند از : قشم ، کیش ،
لاوان ، لارک ، هرمز ، هنگام
، اشک ، خارک ، ابوموسی ، تنب
بزرگ و کوچک فاروربزرگ ،
هندورابی ، مینو و سیری .
دریای خزر با 424200 کیلومتر
وسعت بزرگترین دریاچه جهان در
شمال ایران واقع شده و ارتباط
دریایی ایران را با کشورهای
اروپایی از طریق آبراهه های
ولگا و دن در کشور روسیه
برقرار می کنند . آب بیشتر
دریاچه های ایران شور است و
بزرگترین آنها عبارتند از :
ارومیه ، نمک ، هامون
جازموریان ، بختگان ، طشک ،
مهارلو ، حوض سلطان ، فامور و
زریوار .
حدود 180000 کیاومتر مربع از
خاک ایران را جنگل پوشانده که
حدود 55 درصد آن مربوط به
جنگلهای بلوط غرب کشور است و
جنگلهای شمال در حاشیه جنوبی
دریای خزر ، جنگلهای پسته
پراکنده در جنوب و شرق ،
جنگلهای کوهستانی ارس و
جنگلهای گرمسیری و کویری نیز
آن را تشکیل می دهد .
آب و هوا
کشور ایران دارای آب و هوایی
متنوع و متفاوت بوده و با
مقایسه نقاط مختلف کشور این
تنوع را می توان بخوبی
مشاهده نمود .
ارتفاع کوههای شمالی ، غربی و
جنوبی بقدری زیاد است که از
تاثیر کلی بادهای مرطوب دریای
خزر ، دریای مدیترانه و خلیج
فارس در نواحی داخلی ایران
جلوگیری می کند . به همین سبب
دامنه های خارجی این کوهها
دارای آب و هوای مرطوب بوده و
دامنه های داخلی آن خشک است .
در کرانه های جنوبی دریای خزر
آب و هوا معتدل ، و میزان
بارندگی آن بخصوص در سواحل
غربی گیلان بیشتر از سایر
نقاط است . مقدار متوسط گرمای
سالانه در این نواحی در حدود
18 درجه سانتیگراد می باشد .
آب و هوای قسمت غربی کشور
مدیترانه ای است که در نواحی
جنوبی آن آب و هوای نیمه
صحرایی گرم نیز بر آن تاثیر
می گذارد . در این نواحی
تابستانها با گرمای شدید در
دره ها و هوای معتدل در
ارتفاعات همراه بوده و در
زمستانها هوای معتدل در دره
ها و سرمای شدید در ارتفاعات
حکمفرما است .
در نواحی جنوبی ، با وجود
هوای مرطوبی که در سرتاسر این
منطقه حاکم است ، میزان حرارت
در این قسمتها بالا بوده ،
بطوری که حداکثر گرما در
خوزستان به 54 درجه سانتیگراد
نیز می رسد . از ویژگیهای این
ناحیه تابستانهای گرم و
زمستانهای معتدل است و اختلاف
درجه حرارت در فصول مختلف شب
و روز ، زیاد نیست . به علت
وجود کوههای البرز در شمال و
رشته کوههای زاگرس در غرب
کشور ، همانگونه که ذکر شد
نواحی داخلی فلات ایران دارای
اب و هوای خشک و بیابانی است
.
در کوهپایه های شمال و غربی
اثراتی از آب و هوای معتدل
مجاور در آن وجود داشته و هر
چه از غرب به شرق و از شمال
به جنوب برویم از اثر بادهای
مرطوب کاسته شده و گرمای هوا
افزایش می یابد .
در قسمت پست مرکزی ، شرقی و
جنوب شرقی ایران آب و هوای
بیابانی حکمفرماست که از
مشخصات آن سرمای شدید
زمستانها و گرمای سوزان
تابستانها و اختلاف فاحش بین
درجه حرارت شب و روز می باشد
.
از شهر های مهم ایران می
توان به تهران ، مشهد ،
اصفهان ، تبریز ، شیراز ،
اهواز ، کرمانشاه ، ارومیه ،
رشت ، همدان ، ساری ، بندر
عباس ، گرگان و ... می توان
نام برد .
از بنادر مهم ایران : بندر
انزلی ، بندر بوشهر ، بندر
عباس ، بندر شهید رجایی ،
بندر امام خمینی می توان
اشاره کرد .
مهم ترین محصولات کشاورزی
ایران عبارتند از : گندم ،
صیفی جات ، سبزیجان ، حبوبات
، میوه ، پنبه ، تنباکو ،
خرما ، برنج ، ذرت ، چای ،
کنف ، مرکبات ، نیشکر و چغندر
قند که از مناطق مختلف ایران
بدست می آید . دامپروری در
نقاط مختلف ایران به صورتهای
پراکنده یا مجتمع رواج داشته
، بخصوص در خراسان ، استان
مرکزی ، آذربایجان ، کردستان
، لرستان ، فارس و کرمانشاه
به آن توجه می شود .
